Uprawnienia budowlane w Polsce

Uprawnienia budowlane są to uprawnienia nadawane na podstawie przepisów szczególnych, stanowiące podstawę prawną dającą możliwość pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przez Okręgowe Izby Inżynierów Budownictwa oraz Okręgowe Izby Architektów

Źródła prawne

Podstawowe regulacje prawne dotyczące uprawnień budowlanych zawarte są w Prawie Budowlanym. Ustawa ta reguluje podstawowe zagadnienia związane z uprawnieniami budowlanymi, oraz daje delegację ustawową do wydania odpowiednich rozporządzeń wykonawczych, m. in. w zakresie trybu nadawania uprawnień, wymagań i specjalności itp. kwestii. Kwestie uprawnień budowlanych uregulowane są w rozdziale 2 Prawa Budowlanego mówiącym o samodzielnych funkcjach technicznych w budownictwie, obejmującym od art. 12 do art. 16 pb.

Uprawienia budowlane stanowią jeden z podstawowych wymogów umożliwiających pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. W przeszłości był to jedyny dokument wymagany do pełnienia takich funkcji.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 pb uprawnienia budowlane wydaje obecnie odpowiedni organ samorządu zawodowego, w formie decyzji administracyjnej, a więc w odpowiednim trybie kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzyskanie uprawnień budowlanych

Jak już podano wyżej, zgodnie z art. 12 ust. 2 uprawnienia budowlane nadaje obecnie odpowiedni organ samorządu zawodowego (wcześniej różne organy administracji publicznej, przed wprowadzeniem samorządów zawodowych - izb, np. wojewoda), wg kompetencji określonych w przepisach odrębnych. Aby móc uzyskać uprawienia budowlane należy spełnić odpowiednie warunki zdefiniowane w samej ustawie oraz przepisach szczególnych, tj. rozporządzeniu ministra właściwego ds. architektury i budownictwa.
Wymogi podstawowe zawarte w ustawie Prawo Budowlane, są różne w zależności od specjalności i zakresu, ogólnie wymogi dotyczą:

W art. 16 pb zawarte są delegacje ustawowe do wydania stosownego rozporządzenia określającego szczegółowe wymagania i procedury uzyskania uprawnień budowlanych.

Specjalność, zakres, rodzaj uprawnień

Generalnie istnieją dwa rodzaje uprawnień (art. 13 pb):

Oba rodzaje uprawnień mają określone w art. 14 ust. 3 pb odrębne wymogi co do ich uzyskania.

Uprawnienia wydaje się:
  • bez ograniczeń,
  • w ograniczonym zakresie.

Uprawnienia bez ograniczeń uprawniają do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, w danej specjalności i rodzaju, dla każdego obiektu. Natomiast ograniczony zakres uprawnia do pełnienia tych funkcji tylko dla prostych, typowych i niewielkich obiektów zdefiniowanych w przepisach. W tym przypadku są mniejsze wymagania do uzyskania takich uprawnień, co do posiadanego wykształcenia (wyższego inżynierskiego).
Uprawnienia nadawane są w specjalnościach (wymienionych w art. 14 ust. 1 pb.) w ramach, których można dodatkowo wyodrębnić specjalizację (art. 14 ust. 2 pb).

Specjalności:
  1. architektoniczna
  2. konstrukcyjno-budowlana
  3. drogowa
  4. mostowa
  5. kolejowa
  6. wyburzeniowa
  7. telekomunikacyjna
  8. instalacyjna (tzw. „sanitarna”) w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych
  9. instalacyjna (tzw. „ elektryczna”) w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych
  10. innych ustalonych stosownie do art 16 ust. 1.

Inne zasady

Zasady wynikające z prawa budowlanego:
  • uprawienia budowlane nadawane są wyłącznie osobie fizycznej,
  • koszty postępowania kwalifikacyjnego ponosi osoba ubiegająca się nadanie uprawnień budowlanych (art. 12 ust. 5 pb),
  • umowy międzynarodowe mogą przewidywać inny tryb nadawania uprawnień niż określony w prawie budowlanym (art. 12b Pb),

Zobacz też